Όσιος Θεοφάνης ο Έγκλειστος: Εγωισμός και Ταπείνωση.

Προσέχετε τὸν ἑαυτό σας. Ἡ πρόοδος στὴν πνευματικὴ ζωὴ διακρίνεται μὲ τὴν ὁλοένα καὶ περισσότερη συναίσθησι τῆς μηδαμινότητός μας. Ἐνῶ ὅσο αὐξάνει ἡ ἐκτίμησις τοῦ ἑαυτοῦ μας σὲ κάτι, τόσο βαδίζουμε στὴν καταστροφή. Ὁ ἐχθρὸς θὰ τὸ ἐκμεταλλευθῆ αὐτό. Θὰ πλησιάση καὶ θὰ ἐπιχειρήση νὰ πετάξη κανένα πετραδάκι στὸν δρόμο μας γιὰ νὰ σκοντάψουμε. Μία ψυχὴ ποὺ δίνει στὸν ἑαυτὸ της ἀξία, μοιάζει μὲ τὸν κόρακα τοῦ Αἰσώπου ποὺ ἀκούγοντας τὶς κολακεῖες τῆς ἀλεποῦς γιὰ τὴν «ὡραία» του φωνή, ἄνοιξε τὸ στόμα καὶ τοῦ ἔπεσε τὸ τυρί…».

«Πόσο χρήσιμο θὰ ‘ταν νὰ βρισκόταν κάποιος νὰ σᾶς κατηγορῆ. Νὰ χαίρεσθε, ἂν ποτὲ συμβῆ αὐτό. Εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνο νὰ σᾶς ἐπαινοῦν ὅλοι καὶ κανεὶς νὰ μὴν σᾶς λέει τὴν ἀλήθεια. Εἶναι νομίζετε δύσκολο νὰ πλανηθῆ ἢ νὰ σκοντάψη κανείς; Ἀπέχετε πολὺ ἀπὸ τὸ νὰ θεωρῆτε τὸν ἑαυτὸ σας ἅγιο καὶ ἄξιο νὰ συμβουλεύη τοὺς ἄλλους;».

«Στὸ Κίεβο ἀσκήτευε κάποτε κάποιος μὲ πολλὴ νηστεία καὶ μόνωσι. Τὸν πολέμησε ὅμως ὁ ἐγωισμὸς καὶ ἄλλα πάθη. Πῆγε λοιπὸν καὶ ἐξωμολογήθηκε τοὺς λογισμούς του στὸν μακαριστὸ στάρετς Παρθένιο. Ἐκεῖνος τοῦ ἔδωσε χρήματα καὶ τὸν ἔστειλε στὴν ἀγορὰ λέγοντας: «Ἀγόρασε κρέας καὶ φάγε το μπροστὰ στοὺς ἄλλους». Ὁ ἀσκητὴς ἀκολούθησε τὴν συμβουλὴ τοῦ στάρετς καὶ ὅλοι οἱ πειρασμοὶ τοῦ φύγανε. Νὰ πῶς οἱ Πατέρες πολεμοῦσαν τὴν ὑπερηφάνεια.

Αυτός που δεν θέλει να κάνει υπακοή βρίσκει χίλιες δυο δικαιολογίες.

 

Ό,τι γίνεται χωρίς ευλογία, οδηγεί τον άνθρωπο στην οδύνη και τον πόνο. Ειδικά όταν η ανυπακοή γίνεται όχι απλά από αδυναμία αλλά από ισχυρογνωμοσύνη και πονηρία. Τότε ο άνθρωπος, ακόμα κι αν επιτελεί κάτι το "ενάρετο" εξωτερικά, καταστρέφεται πνευματικά.

Δεν είναι λοιπόν το θέμα μόνο εάν κάνουμε κάτι το "καλό", αλλά εάν αυτό το "καλό" που κάνουμε τελείται μέσα στο πλαίσιο της υπακοής μας και της ευλογίας που έχουμε από την Εκκλησία.

Η υπακοή φέρνει καρπούς όταν μας ξεβολεύει.

Να μάθουμε να κλείνουμε το κεφάλι μας στο θέλημα του Θεού που κατεργάζεται την σωτηρία μας και να μην επιμένουμε στο δικό μας θέλημα.
--------------------
Κι αυτό κατορθώνεται με την υπακοή που θα επιδείξουμε στους κανόνες και στην παράδοση της Εκκλησίας, στον πνευματικό μας, στους γονείς μας, στους διδασκάλους μας, στην εργασία μας, στην παρέα. Υπακοή που θα μας κρατά στην ασφάλεια της ταπείνωσης και όχι υπακοή που θα μας οδηγεί σε αμαρτωλές καταστάσεις.

Γέροντας Ιωσήφ Βατοπαιδινός: Η υπακοή

Ἡ ὑπακοὴ εἶναι ἐξάρτηση. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀδύνατο στοιχεῖο τῶν ὀρθολογιστῶν. Ὁ ἄνθρωπος εἶναι λογικὴ ὕπαρξη. Ὁ Θεὸς ἔδωσε τὴν λογικὴ γιὰ νὰ ξεχωρίζει τὰ πράγματα. Αὐτὸ εἶναι ἄσπρο, τὸ ἄλλο μαῦρο, ἐκεῖνο πράσινο. Μήπως κάνουμε κατάχρηση τῆς λογικότητας ὅταν λέμε τὸ ἄσπρο μαῦρο;

Αὐτὸ εἶναι ὑπακοή. Τὸ κέντρο τοῦ μυστηρίου τῆς ἀναπλάσεως τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ κατὰ Θεὸν ὑπακοὴ εἶναι τὸ ἐπιδιωκόμενο μυστήριο τοῦ ἀνακαινισμοῦ καὶ ἡ ἀπαλλαγή μας ἀπὸ ὅσα μᾶς ὁδήγησαν στὴν φθορὰ καὶ στὸν θάνατο.

Ἡ ὑπακοὴ καὶ ὑποταγὴ στὸν Δημιουργὸ Θεὸ δὲν εἶναι δουλικὴ ἐξάρτηση ὑποτελῶν σὲ κάποιο κυρίαρχο ἐξουσιαστή. Εἶναι φυσιολογικὴ ἐξάρτηση τῶν αἰτιατῶν ἀπὸ τὸ πρῶτο Αἴτιο. Τὰ σύμπαντα, «φυσικῷ τῷ λόγῳ», εἶναι αἰτιατὰ ἐπειδὴ δὲν εἶναι αὐθύπαρκτα. Ἔχουν καὶ τὴν ὕπαρξη καὶ τὴν παράταση τῆς ὑπάρξεώς τους ἀπὸ τὸν αὐθύπαρκτο Δημιουργό τους.

Κυριακή Α' Λουκά: «Έξελθε απ΄εμού, ότι ανήρ αμαρτωλός ειμί, Κύριε».

Στο σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα μας παρατίθεται το γεγονός της θαυμαστής αλιείας. Και όταν λέγω θαυμαστή αλιεία δεν εννοώ το θαύμα του Χριστού κατά το οποίο γέμισαν τα δίχτυα των ψαράδων αλλά αναφέρομαι στο μέγα θαύμα κατά το οποίο ο Πέτρος και οι συν αυτώ πιάστηκαν στα δίκτυα της Θείας Κλίσεως και από ψαράδες γίνανε μαθητές του Χριστού.

Η φυσιογνωμία του Πέτρου κυριαρχεί στο συγκεκριμένο ευαγγελικό ανάγνωσμα. Ο Πέτρος αν και αθυρόστομος, άξεστος-έτσι δείχνει η συμπεριφορά του- είναι απλός, έχει μία βαθιά ταπείνωση και συναίσθηση το ποιος είναι,  έχει αυτογνωσία, καλή προαίρεση και γι’ αυτό κάνει υπακοή στον Χριστό που του λέει να ρίξει πάλι τα δίκτυα στο νερό, αν και ο ίδιος όλη τη νύκτα δεν είχε πιάσει τίποτα. Κάνει υπακοή στον Χριστό και το θαύμα γίνεται. Τα δίκτυα γεμίζουν ψάρια, τόσα πολλά που τα πλοία κινδύνευαν να βουλιάξουν από το βάρος. Όμως μυστικώς γίνεται ένα μεγαλύτερο και σημαντικότερο θαύμα. Άνθρωποι απλοί, ψαράδες, με οικογένειες, με φίλους, με περιουσίες  «ἀφέντες ἅπαντα ἠκολούθησαν αὐτῷ».

Γέροντας Εφραίμ Κατουνακιώτης: Αυτό είναι η υπακοή...

Έχω ένα κουτάκι μικρό σαν τον καφέ αυτό, έτσι ερμητικώς κλείνει αυτό. Σαν τον σταυρό, το βάζω εδώ στον κόρφο μου και πηγαίνω κάτω και κοινωνώ, οποίος έχει ανάγκη. Όταν μελίζει ο παπάς τις μερίδες, παίρνει μία μικρή μερίδα σαν μία φακή και βάζει στην αγία λαβίδα μέσα στο άγιο Αίμα και τη βάφει έτσι. Κι είναι βαμμένη· Σώμα και Αίμα· και πηγαίνεις κατόπιν και μεταλαμβάνεις τον αδερφό, οποίος σε ζητήσει.

Λειτούργησα. Όταν τελείωσα, να πούμε, μετάλαβα εγώ, ξέχασα να βγάλω μια μερίδα από το άγιο δισκάριο να βάλω μέσα στο Αρτοφόριο και να τη βάψω. Ξέχασα. Ε, άνθρωπος είμαι κι εγώ, ξεχνάω. «Αδερφέ μου, να κάνεις λιγάκι υπομονή, γιατί ξέχασα». «Καλά».

Άλλο πνευματικός και άλλο γέροντας.

Πολλές φορές ενώ μιλάμε για τον Χριστό χάνουμε τον Χριστό, ενώ ομιλούμε για τον Σταυρό, απέχουμε από τον δικό μας προσωπικό σταυρό, αρνούμαστε να τον σηκώσουμε και βαδίσουμε πίσω από τον Χριστό.

Ενώ πηγαίνουμε σε κάποιον πνευματικό πατέρα για να συμφιλιωθούμε με τον Θεό διαμέσου του μυστηρίου της Εξομολογήσεως τελικά συνδεόμαστε με το πρόσωπο του πνευματικού και στο περιθώριο αυτής της σχέσης βάζουμε και το πρόσωπο του Χριστού. Αυτό είναι λάθος.

Εργασία του πνευματικού είναι να οδηγήσει τον εξομολογούμενο στον Χριστό, στην αποκατάσταση της σχέσης τους και όχι να τον κάνει οπαδό του. Κάτι που δυστυχώς παρατηρείται.

Ο καρπός της Υπακοής

Για τον αββά Ιωάννη τον Κολοβό διηγούνται το εξής περιστατικό:

Κάποτε επισκέφθηκε ένα γέροντα, που εμόναζε σε μία σκήτη της Θηβαΐδος και κάθισε και αυτός εκεί στην έρημο. Ο αββάς αυτού του γέροντα πήρε μία μέρα ένα ξερό ξύλο και το έμπηξε στην γη και είπε στο γέροντα:

-Θα το ποτίζεις κάθε μέρα με μία στάμνα νερό, μέχρι να καρποφορήσει.

Άγιος Σιλουανός: Ο καθένας θα δοξαστεί κατά το μέτρο της αγάπης του!

Ὁ Κύριος μᾶς ἔδωσε τήν ἐντολή νά ἀγαπᾶμε ὁ ἕνας τόν ἄλλον. Αὐτή εἶναι ἡ ἀληθινή ἐλευθερία: ἡ ἀγάπη γιά τό Θεό καί τόν πλησίον. Ἐδῶ βρίσκεται καί ἡ ἐλευθερία καί ἡ ἰσότητα. 

Στήν κοσμική τάξη εἶναι ἀδύνατο νά ὑπάρξει ἰσότητα – αὐτό ὅμως δέν ἔχει σημασία γιά τήν ψυχή. Δέν μπορεῖ νά εἶναι ὁ καθένας βασιλιάς ἤ ἄρχοντας, πατριάρχης ἤ ἡγούμενος ἤ διοικητής. Mπορεῖ ὅμως ὁ καθένας, σέ ὅποια τάξη κι ἄν ἀνήκει, ν' ἀγαπάει τό Θεό καί νά εἶναι εὐάρεστος σ' Ἐκεῖνον – κι αὐτό εἶναι τό σπουδαῖο. Καί ὅσοι ἀγαποῦν περισσότερο τό Θεό στή γῆ, θά ἔχουν περισσότερη δόξα στή βασιλεία τῶν οὐρανῶν καί θά εἶναι πιό κοντά στόν Κύριο. Ὁ καθένας θά δοξαστεῖ κατά τό μέτρο τῆς ἀγάπης του.

Γέροντας Βασίλειος Γοντικάκης: Έλα και κάμε το θέλημά Σου σε μένα!

Ένα (πρέπει) να μας ενδιαφέρει: Αυτός να κάμη ό,τι θέλει. Να γίνη το θέλημά Του. Και αυτό είναι ατελεύτητος Παράδεισος για τον άνθρωπο.

Δεν θέλω, δεν επιθυμώ να ζήσω πολύ. Θέλω να ζήσω με Σένα.

Το πολύ, το ζωντανό και ατέλειωτο είσαι Εσύ.

Χωρίς ταπείνωση και υπακοή μάταια κοπιάζουμε!

Μπορεί κάνεις ίσως εύκολα να κάνει πεντακόσιες μετάνοιες ακολουθώντας το θέλημά του, τη γνώμη του, την κρίση του, έχοντας εμπιστοσύνη στον εαυτό του. Το να κάνει όμως εκατό με υπακοή είναι πιο δύσκολο, επειδή στην περίπτωση αυτή είναι ο πονηρός που εμποδίζει και πολεμά, ενώ στην πρώτη περίπτωση ενδυναμώνει και ενισχύει.

Η διαφορά μεταξύ Ορθοδόξου ασκήσεως από τη μία πλευρά και δαιμονικής «ασκήσεως» από την άλλη, φαίνεται στη διήγηση του «Γεροντικού» τη σχετική με τον αββά Μακάριο τον Αιγύπτιο.

Αν θες να γλιτώσεις, φύγε... αν θέλεις να αγιάσεις, μείνε!

Το 1933 ο περίφημος γέροντας Εφραίμ ο Κατουνακιώτης σε ηλικία 21 ετών πήρε την μεγάλη απόφαση της ζωής του να εγκαταλείψει τον κόσμο και να γίνει μοναχός στο άγιο Όρος.

Έχοντας σαν οδηγό του την ανεπιφύλακτη πίστη και εμπιστοσύνη του στο Θεό έφτασε σε μια από τις πιο απομακρυσμένες και απαράκλητες περιοχές του Άθωνα, τα Καυσοκαλύβια. Εκεί η πρόνοια του Θεού τον οδήγησε στο ασκητικό Ησυχαστήριο του Οσίου Εφραίμ του Σύρου. Εκεί ζούσανε τρεις γέροντες, πολύ αυστηροί και τραχείς, κατά γενική ομολογία.

Το όριο της υπακοής είναι ο θάνατος.

Ο άνθρωπος βαδίζει μέσα στον κόσμο υπακούοντας σε χίλια δυο πράγματα. Στην μόδα, στην γνώμη των φίλων, στις διαφημίσεις, σε καφετζούδες, σε μέντιουμ, στα άστρα....

Δυστυχώς κάνει υπακοή σε πολλά όμως όχι εκεί που πρέπει, δηλαδή στην Εκκλησία, στον Χριστό.

Ο άνθρωπος κάνοντας υπακοή στο κοσμικό φρόνημα, σέρνεται μέσα στην αβέβαιη "βεβαιότητα" όλων των δήθεν σωτήρων του. Η υπακοή στην Εκκλησία ή καλύτερα η υπακοή μέσα στην Εκκλησία, δηλαδή η εν Χριστώ υπακοή, η χριστομίμητη υπακοή ελευθερώνει τον άνθρωπο από το σκοτάδι του εγώ του και τον εισαγάγει σιγά σιγά στο φως των αρετών και της τελειώσεως.

π. Νικόλαος Λουδοβίκος: Η ελευθερία, η υπακοή και το θέλημα.

Τι σημαίνει είναι εικόνα Θεού; Εγώ θα ξεκινήσω από αυτό, για να προσπαθήσω να πω μερικά πράγματα για το μεγάλο θέμα της ελευθερίας. Βιάζομαι όμως προτού προχωρήσω, προτού ξεκινήσω κάτι, να σας πω για το μεγάλο θέμα της ελευθερίας, μέγα ζήτημα. Εάν τελειώσει η ελευθερία, έ δεν υπάρχει θεολογία.

Ξέρω ότι πολλοί ίσως έχουν ήδη ασυνείδητα αντιρρήσεις σε αυτό και κυρίως έχουν αντιρρήσεις όλοι όσοι δεν είναι σε αυτή την αίθουσα σήμερα. Για κάποιον λόγο δεν είναι στην αίθουσα αυτοί οι άνθρωποι, γιατί θεωρούν ότι θεολογία είναι ακριβώς το αντίθετο της ελευθερίας και υπό αυτή την έννοια μεγάλα αθεϊστικά ρεύματα στην φιλοσοφία παρήχθησαν με τον τρόπο αυτόν. Εάν υπάρχει ένα απόλυτο και δεν είμαι εγώ αυτό το απόλυτο, τότε το απόλυτο αυτό καταπιέζει την δική μου ελευθερία. Και μόνο που υπάρχει, και μόνο που υπάρχει καταπιέζει την ελευθερία μου, επομένως ή θα πρέπει να υπάρχει αυτός ή εγώ. Αν εγώ είμαι ελεύθερος τότε αυτός δεν υπάρχει. Αν αυτός υπάρχει, τότε εγώ δεν είμαι ελεύθερος.

Αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου: Περί υπακοής

"Κλίμαξ" 

ΛΟΓΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ
   Περί υπακοής
(Διά την μακαρίαν και αείμνηστον υπακοήν)

1. Προχωρώντας προς τά εμπρός ο λόγος έφθασε ομαλά και κανονικά στους πύκτας και αθλητάς του Χριστού. Διότι όπως πρίν από τον καρπό αναφαίνεται το άνθος, έτσι και πρίν από την υπακοή προηγείται η ξενιτεία, είτε του σώματος είτε του θελήματος. Με τις δύο αυτές αρετές, ωσάν με χρυσές πτέρυγες ανέρχεται άκοπα στον ουρανό η οσία ψυχή. Ίσως μάλιστα γι΄αυτό κάποιος πνευματοφόρος άνθρωπος να έψαλλε: «Τις δώσει μοι πτέρυγας ωσείς περιστεράς, και πετασθήσομαι» -με την πράξι- «και καταπαύσω»- με την θεωρία και την ταπείνωσι; (Ψαλμ. νδ΄ 7).

2. Αν συμφωνήτε και σείς, δεν πρέπει ούτε το εξωτερικό σχήμα των ανδρείων αυτών πολεμιστών να παραβλέψωμε και να μη το παρουσιάσωμε με πλήρη περιγραφή. Πώς δηλαδή κρατούν γερά την ασπίδα της πίστεως και εμπιστοσύνης προς τον Θεόν και τον γυμναστή τους, και με αυτήν, θα ελέγαμε, αποκρούουν κάθε λογισμό απιστίας ή μεταβάσεως και αναχωρήσεως (από την Μονή). Πώς έχουν ανεσπασμένη συνεχώς την μάχαιρα του Πνεύματος και φονεύουν κάθε ιδικό τους θέλημα πού θα αναφανή. Πώς έχουν φορέσει τους σιδερένιους θώρακες της υπομονής και της πραότητος και μ΄αυτούς αποκρούουν κάθε υβρεολογία, κάθε λέξι πού σουβλίζει και κάθε λόγο που ρίπτεται εαντίον τους σαν βέλος. Πώς φορούν και την «περικεφαλαίαν του σωτηρίου» (Έφεσ. ς΄ 17), τη σκέπη δηλαδή πού τους παρέχει η ευχή του Γέροντος. Και δεν στέκονται με δεμένα τα πόδια, αλλά το ένα το προβάλλουν - είναι πρόθυμοι δηλαδή για υπηρεσία -, και το άλλο το έχουν ακίνητο - είναι πρόθυμοι δηλαδή για προσευχή.

3. Υπακοή είναι η τελεία απάρνησις της ψυχής μας[1], η οποία φανερώνεται καθαρά με τα έργα του σώματος. Ή και το αντίθετο: Υπακοή είναι νέκρωσις των μελών του σώματος, ενώ ο νους είναι ζωντανός. Υπακοή σημαίνει ενέργεια χωρίς εξέτασι, θάνατος εκούσιος, ζωή χωρίς περιέργεια, αμεριμνία για κάθε σωματικό κίνδυνο, αμεριμνία για το τι θα απολογηθής στον Θεόν, να μη φοβήσαι τον θάνατο, να ταξειδεύης στην θάλασσα χωρίς κίνδυνο, να οδοιπορής στην ξηρά ξέγνοιαστα σαν να κοιμάσαι.

Σταυρός: Ταπείνωση -Υπακοή - Αγάπη

Η Εκκλησία μας με αφορμή την εύρεση του Τιμίου Σταυρού του Κυρίου μας αλλά και την ύψωσή του στα Ιεροσόλυμα μας προβάλει τον Σταυρό του Χριστού όχι απλά ως το Τίμιο Ξύλο στο οποίο επάνω σταυρώθηκε ο Θεάνθρωπος αλλά ως τον τρόπο ζωής με τον οποίο θα πρέπει να ζήσουμε.

Εν Χριστώ ζωή δίχως Σταυρό δεν νοείται. Όταν λοιπόν εισήλθαμε μέσα στην μεγάλη αυτή οικογένεια της Εκκλησίας του Χριστού, αυτή έδωσε στον καθένα μας έναν σταυρό ώστε να τον φορούμε στο στήθος μας, όχι όμως απλά ως ένα όμορφο στολίδι αλλά για να θυμόμαστε τον Κύριό μας, να θυμόμαστε κυρίως τρία πράγματα: την ταπείνωση του Χριστού, την υπακοή του αλλά και την αγάπη του.

Γέροντας Σωφρόνιος: η Υπακοή

Η υπακοή είναι η βάσις του μοναχισμού. Ο λόγος περί αυτής καθίσταται ιδιαιτέρως δύσκολος, διότι,  καίτοι άρχεται εκ φαινομενικώς χονδροειδών και αφελών μορφών, ανυψοί τον άνθρωπον προς εκείνον τον κόσμον, ο οποίος δεν περιγράφεται, διότι ουδεμία ανθρωπίνη έννοια δύναται να αποδώση ό,τιδήποτε περί αυτού. Η υπακοή αποτελεί τρόπον τινα ιερόν απόρρητον, το οποίον αποκαλύπτεται μόνον δια του Αγίου Πνεύματος, και το οποίον συγχρόνως είναι μυστήριον και ζωή εν τη Εκκλησία. Η υπακοή, ως αποταγή του ιδίου θελήματος και φρονήματος, είναι δυνατόν να φανή ως έργον αντίθετον προς τον σκοπόν του Θεού περί του ανθρώπου, του πεπροικισμένου δι’ ελευθερίας ομοίας προς την Εαυτού και κεκλημένου ίνα συμβασιλεύση μετ’ Αυτού δυνάμει της ελευθερίας ταύτης. Πολλοί, δια της παραδόσεως της θελήσεως και της λογικής εις την εξουσίαν άλλου προσώπου, έστω και ιερωμένου, θα ησθάνοντο κενόν τι υποκάτω των ποδών αυτών. Το βήμα τούτο θα εφαίνετο εις αυτούς ως πτώσις εις την άβυσσον του σκότους, ως απώλεια της προσωπικότητος αυτών, ως παράδοσις εαυτών εις την φρικτήν δουλείαν, ως αυτοεκμηδένισις. Αλλ’ εις εκείνους οι οποίοι δια της πίστεως ηκολούθησαν την διδασκαλίαν της Εκκλησίας και επραγματοποίησαν τοιαύτην αποταγήν εν τω πνεύματι αυτής της διδασκαλίας, η υπακοή απεδείχθη ανεκφράστως μέγα δώρον άνωθεν. 

Η Υπακοή ως οδός Ελευθερίας

O Θεός εξ αρχής έπλασε τον άνθρωπο ελεύθερο. Ημπορούσε να δεχθή ή να αρνηθή την Αγάπη Του. Να κάμη καλή ή κακή χρήσι της ελευθερίας.

    H απαγόρευσις της βρώσεως από το δένδρο της γνώσεως τού καλού και τού κακού, πού ήταν φυτευμένο εν μέσω τού Παραδείσου, τού έδιδε αυτή την δυνατότητα. Κατά τον Άγιο Χρυσόστομο γνώσις τού ‘καλού' ήταν η υπακοή, γνώσις τού ‘κακού' η ανυπακοή. H τήρησις της εντολής, η υπακοή, θα εβοηθούσε τούς πρωτόπλαστους να ασκηθούν, να εθισθούν και να στερεωθούν στην καλή χρήσι της ελευθερίας. Να προσανατολίσουν μόνιμα την ελευθερία τους στον Θεό και να ταυτίσουν το θέλημά τους με το θέλημα τού Δημιουργού. Έτσι θα επετύγχαναν την ένωσί τους με τον Θεό, την θέωσι. Θα ημπορούσαν να φά­γουν και από το δένδρο της ζωής, δηλαδή να γίνουν κατά χάριν αθάνατοι. Η ελευθερία ήταν θείο δώρο, την οποία όμως ο άνθρωπος έπρεπε να διατηρή και να αυξάνη με την ιδική του συνεργεία. Γι' αυτό εδόθη η εντολή.

Λέγει αρχαίος ερμηνευτής ότι ο Θεός έδωσε τριών ειδών δένδρα στον άνθρωπο. Τα κοινά δένδρα, για να εξασφάλιση στον άνθρωπο το ζην. Το δένδρο της γνώσεως τού καλού και τού κακού, για να εξασφάλιση το ευ ζην και το δένδρο της ζωής, για να εξασφαλίση το αει ζην. Δηλαδή έδωσε τα υλικά αγαθά, έδωσε επίσης την ελευθερία, πού καταξιώνεται με την άσκησι της υπακοής και την αγάπη. Και τέλος την αιώνιο ζωή, δηλαδή την θεία Ζωή. Τα δώρα αυτά θα ελάμβανε ο άνθρωπος σταδιακά και αναγωγικά, από τα κατώτερα στα ανώτερα, αναλόγως με την ιδική του προαίρεσι και συνεργεία. Η ανυπακοή των πρωτο­πλάστων όμως διέκοψε την δυνατότητα μετοχής στα ανώτερα δώρα τού Θεού. Ο άνθρωπος βρέθηκε εξόριστος, στην έρημο της ακοινωνησίας με τον Θεό. Η ψυχή του πού δεν τρέφεται πλέον από τον Θεό, ζητεί να τραφή από τα υλικά αγαθά με ένα εμπαθή και θανατηφόρο τρόπο. 

Υπακοή: μία παρεξηγημένη έννοια

Η υπακοή είναι μία από τις πιο παρεξηγημένες έννοιες των ημερών μας.

Για τους περισσότερους, η υπακοή ισοδυναμεί με την πειθαρχία στην οποία μας υποχρεώνουν αυτοί που βρίσκονται σε θέση εξουσίας, και παραπέμπει σε μια στείρα κατάσταση που καταργεί την ανθρώπινη ελευθερία και δημιουργικότητα.

Δεν είναι όμως αυτό το αληθινό νόημα της υπακοής.