«Ἀλλ᾽ ὡς ἔχουσα τό κράτος ἀπροσμάχητον ἐκ παντοίων με κινδύνων ἐλευθέρωσον».
Πρίν ἀπό λίγες ἡμέρες εἰσήλθαμε μέ τή χάρη τοῦ Θεοῦ στήν Ἁγία καί Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Εἰσήλθαμε στό στάδιο τῶν ἀρετῶν, ὄχι γιά νά γίνουμε θεατές τοῦ ἀγῶνος τῶν ἀδελφῶν μας ἀπό τίς κερκίδες τοῦ σταδίου, ἀλλά γιά νά ἀγωνισθοῦμε καί ἐμεῖς «τόν καλόν ἀγῶνα τῆς πίστεως», τῆς νηστείας, τῆς ἐγκρατείας, τῆς μετανοίας, τοῦ ἐξαγιασμοῦ τῶν ψυχῶν καί τῶν σωμάτων μας.
 |
| Γέροντας Εφραίμ Κατουνακιώτης (1912-1998) |
«Ἀποθώμεθα οὖν τά ἔργα τοῦ σκότους καί ἐνδυσώμεθα τά ὅπλα τοῦ φωτός» (Ρωμ. 13.12).
Τό φῶς καί τό σκοτάδι ἀποτελοῦν μία συνηθισμένη ἀντίθεση στή ζωή μας. Ὄχι ὅμως μόνο στή φυσική καί ὑλική, ἀλλά καί στήν πνευματική. Ἡ ἔννοια τοῦ φωτός συμπίπτει μέ τόν Θεό, ὁ ὁποῖος εἶναι τό φῶς τοῦ κόσμου, καί τό σκότος ταυτίζεται μέ τόν ἀντίδικο τοῦ Θεοῦ, τόν ἐκπεπτωκότα Ἑωσφόρο.
Σέ ἀντίθεση ὅμως μέ τό φυσικό φῶς πού ἐναλλάσσεται μέ τό σκοτάδι καθημερινά, ὅσοι πιστεύουμε στόν Χριστό καί εἴμαστε μέλη τῆς Ἐκκλησίας του ἔχουμε τό χρέος ἀλλά καί τή δυνατότητα νά ζοῦμε μονίμως μέσα στό φῶς καί νά περιπατοῦμε στή ζωή μας «ὡς τέκνα φωτός».
Ο αγώνας κατά των παθών διεξάγεται μέσα στο πλαίσιο της ασκήσεως, την οποία άσκηση ο στάρετς Σέργιος αντιλαμβάνεται κυρίως ως μια εσωτερική πειθαρχία εγκρατείας προς τους λογισμούς.
Σε ό,τι αφορά την άσκηση με τη στενή έννοια του όρου, που εκδηλώνεται με διάφορους τρόπους όπως τη νηστεία, τις αγρυπνίες και την επίπονη εργασία, ο Γέροντας -που τρεφόταν ιδιαιτέρως λιτά, περιορίζοντας τον ύπνο του και υπομένοντας σιωπηλά μεγάλους κόπους- φρόντιζε να προφυλάγει τους μαθητές του από κάθε υπερβολή και κάθε φορμαλισμό.
Κατά τον Γέροντα, στην πνευματική ζωή καλύτερα είναι να προχωρούμε με σύνεση. «Ο άνθρωπος», λέει, «να μην κάνει άλματα». Η πρόοδος στην πνευματική ζωή να είναι σταδιακή.
«Οὐκ ἔστιν καλόν λαβεῖν τόν ἄρτον τῶν τέκνων καί βαλεῖν τοῖς κυναρίοις» (Ματθ. 15.26).
Στά μέρη τῆς Τύρου καί τῆς Σιδῶνος μᾶς μεταφέρει, ἀδελφοί μου, τό σημερινό εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα, ἐκεῖ ὅπου ὁ Χριστός συναντᾶ μιά Χαναναία γυναίκα, μία γυναίκα πού πιστεύει στά εἴδωλα, ὅμως προστρέχει πρός τόν Χριστό καί αἰτεῖται τό ἔλεός του. Δέν ζητᾶ κάποια προσωπική χάρη, ἀλλά τόν παρακαλεῖ νά θεραπεύσει τήν κόρη της, ἡ ὁποία «κακῶς δαιμονίζεται».
Εἶχε ἀκούσει, ἀσφαλῶς, ἡ Χαναναία γιά τά θαύματα τοῦ Ἰησοῦ, καί ἀπελπισμένη ἀπό τήν κατάσταση στήν ὁποία βρισκόταν ἡ κόρη της, ἐπιχειρεῖ νά κάνει κάτι πού ξεπερνοῦσε τά ὅριά της. Ἄν καί ἡ ἴδια δέν ἔχει γνωρίσει τόν ἀληθινό Θεό, ἀναγνωρίζει ὅμως τή δύναμή του ἐπάνω στά δαιμόνια τά ὁποῖα ταλαιπωροῦν καί καταδυναστεύουν τό παιδί της. Γι᾽ αὐτό καί τρέχει πίσω ἀπό τόν Χριστό, καί φωνάζει καί παρακαλεῖ καί ἱκετεύει τό ἔλεός του.
Παράδοξη ἡ στάση της γιά τά ἀνθρώπινα κριτήριά μας, ὅμως ἀκόμη πιό παράδοξη ἡ στάση τοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἐλεήμονος καί φιλανθρώπου. Τήν ἀκούει, ἀλλά δείχνει νά ἀδιαφορεῖ. Τήν βλέπει νά τρέχει πίσω του, ἀλλά τήν ἀγνοεῖ. Γνωρίζει ὡς παντογνώστης ὄχι μόνο τό πρόβλημά της ἀλλά καί τή μύχια πίστη της, φαίνεται ὅμως νά μή δίνει σημασία. Σιωπᾶ. Καί ἡ γυναίκα συνεχίζει νά κραυγάζει σέ τέτοιο βαθμό, ὥστε οἱ μαθητές του ἐνοχλοῦνται καί τοῦ ζητοῦν νά κάνει κάτι γιά νά φύγει καί νά τούς ἀφήσει στήν ἡσυχία τους.
«Νεκρώσατε οὖν τά μέλη ὑμῶν τά ἐπί τῆς γῆς» (Κολ. 3.5).
Γιά τόν θάνατο καί τή ζωή ὁ λόγος στό σημερινό ἀποστολικό ἀνάγνωσμα. Ὄχι γιά τή ζωή καί τόν θάνατο κάποιου ἀνθρώπου, ἀλλά γιά τή ζωή τοῦ Χριστοῦ καί τόν θάνατο τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώπου.
Μέ ἀφετηρία τόν λόγο τοῦ Χριστοῦ, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ὁ ἴδιος εἶναι ἡ ζωή τῶν ἀνθρώπων, ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἐξηγεῖ στούς χριστιανούς τῆς Ἐκκλησίας τῶν Κολοσσῶν καί δι᾽ αὐτῶν καί σέ μᾶς πῶς μποροῦμε νά γίνουμε μέτοχοι τῆς ζωῆς τοῦ Χριστοῦ, πῶς μποροῦμε νά λάβουμε τή ζωή τοῦ Χριστοῦ.
«Νεκρώσατε τά μέλη ὑμῶν τά ἐπί τῆς γῆς». Ἰδού ὁ τρόπος, ἀδελφοί μου, πού μᾶς ὑποδεικνύει ὁ ἀπόστολος. «Νεκρῶστε», λέει, «τά μέλη σας τά ἐπίγεια». Αὐτός εἶναι ὁ τρόπος γιά τόν ἀπόστολο Παῦλος. Αὐτή εἶναι ἡ προϋπόθεση γιά νά μᾶς δώσει ὁ Χριστός τή ζωή του.
 |
| Γέρων Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης, ο Υμνογράφος (+ 1991) |
«Kαί τοῖς καθημένοις ἐν χώρᾳ καί σκιᾷ θανάτου φῶς ἀνέτειλεν αὐτοῖς» (Ματθ. 4.16).
Tά λόγια τοῦ προφήτη Ἡσαΐα ἐπαναλαμβάνει στό σημερινό εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα τῆς Κυριακῆς μετά τά Φῶτα ὁ εὐαγγελιστής Ματθαῖος. Προαναγγέλει τήν ἔλευση τοῦ Χριστοῦ, πού εἶναι τό φῶς τοῦ κόσμου, στή γῆ. Δέν εἶναι ὅμως ἡ γῆ πού εἶναι χώρα θανάτου. Εἶναι οἱ ἄνθρωποι πού ζοῦν σ᾽ αὐτήν «καθήμενοι ἐν χώρᾳ καί σκιᾷ θανάτου».
Ὁ Θεός δημιούργησε τή γῆ «καλή λίαν». Τή δημιούργησε γεμάτη φῶς, τό φῶς τῆς παρουσίας του, γιά χάρη τῶν ἀνθρώπων πού ἔπλασε. Ὅμως ἡ παρακοή τῶν πρωτοπλάστων ἔβγαλε τόν Θεό ἀπό τή ζωή τους καί κατά συνέπεια καί ἀπό τή γῆ καί τόν κόσμο. Γι᾽ αὐτό καί δικαιολογημένα χαρακτηρίζει ὁ προφήτης Ἡσαΐας τούς ἀνθρώπους «ἐν χώρᾳ καί σκιᾷ θανάτου καθημένους» καί προαναγγέλει τήν ἐπιστροφή τοῦ φωτός, τήν ἐπιστροφή δηλαδή τοῦ Θεοῦ στή ζωή τῶν ἀνθρώπων, μέ τήν ἔλευση τοῦ Χριστοῦ στή γῆ καί τήν παρουσία του στόν κόσμο.
Αὐτό τό φῶς συμβόλιζε τό ἄστρο πού «ἔστη» ἐπάνω ἀπό τό σπήλαιο τῆς Βηθλεέμ. Αὐτό τό φῶς πού καταυγάζει τίς ψυχές τῶν ἀνθρώπων προμηνύει καί ἡ ἐμφάνιση τοῦ Θεοῦ Πατρός στά ρεῖθρα τοῦ Ἰορδάνου κατά τή βάπτιση τοῦ Χριστοῦ, τήν ὁποία ἑορτάσαμε πρίν ἀπό λίγες ἡμέρες.
«Καί οὗτοι πάντες μαρτυρηθέντες διά τῆς πίστεως οὐκ ἐκομίσαντο τήν ἐπαγγελίαν … ἵνα μή χωρίς ἡμῶν τελειωθῶσιν» (Ἑβρ. 11.39-40).
Κυριακή πρό τῆς Χριστοῦ γεννήσεως καί ἡ Ἐκκλησία μας μνημονεύει «πάντων τῶν ἀπ᾽ αἰῶνος Θεῷ εὐαρεστησάντων, ἀπό Ἀδάμ ἄχρι καί Ἰωσήφ τοῦ μνήστορος καί τῶν προφητῶν καί προφητίδων». Θυμᾶται, δηλαδή, καί τιμᾶ ὅλους ἐκείνους τούς ἁγίους, ἄνδρες καί γυναῖκες, πού μέ τήν καθαρότητα τῆς ζωῆς τους, μέ τήν ἐγκράτεια καί τήν ὑπομονή τους, ἀλλά προπάντων μέ τήν πίστη τους στόν Θεό ἀποδείχθηκαν ἄξιοι τῆς ἀγάπης καί τῆς χάριτός του.
Ὅλοι αὐτοί οἱ δίκαιοι καί οἱ ἅγιοι ἔζησαν μέσα στό σκοτάδι τῆς μεταπτωτικῆς ἐποχῆς· ἔζησαν τήν περίοδο τοῦ ἀπομακρύνσεως τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τόν Θεό καί βίωσαν τή στέρηση τῆς παρουσίας καί τῆς παρηγορίας πού αὐτή προσφέρει.
Πίστευαν σέ ἕναν Θεό, τόν ὁποῖο οἱ σύγχρονοί τους ἄνθρωποι εἶχαν διαγράψει ἀπό τή ζωή τους, γιατί νόμιζαν ὅτι καί Ἐκεῖνος τούς εἶχε διαγράψει. Ἐμπιστευόταν τήν ἀγάπη του καί φρόντιζαν νά ὑπακούουν στίς ἐντολές του καί νά μήν τόν δυσαρεστοῦν, σάν νά ἦταν παρών.
«Πάντες γάρ υἱοί Θεοῦ ἐστε διά τῆς πίστεως τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ» (Γαλ. 3.26).
Ἀνάμεσα στά στοιχεῖα πού διαφοροποιοῦν τήν πίστη στόν Χριστό ἀπό τήν πίστη σέ ἄλλες θρησκεῖες καί ἰδεολογίες εἶναι καί ἡ θεμελιώδης ἀρχή τῆς πίστεώς μας πού προβάλλει ἐνώπιόν μας κατά τή σημερινή ἑορτή τῆς ἁγίας ἐνδόξου μεγαλομάρτυρος Βαρβάρας.
Καί ἡ θεμελιώδης αὐτή ἀρχή προβάλλεται ἀφενός μέσα ἀπό τό ἀποστολικό ἀνάγνωσμα, τό ὁποῖο ὅρισε ἡ Ἐκκλησία μας νά διαβάζεται κατά τήν ἡμέρα τῆς μνήμης τῆς ἁγίας Βαρβάρας καί ἀφετέρου μέσα ἀπό τήν ἴδια τή ζωή καί τό μαρτύριο τῆς τιμωμένης ἁγίας.
