ΚΥΡΙΑΚΗ Δ´ ΝΗΣΤΕΙΩΝ: Ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης

 

«Ταῖς τῶν δακρύων σου ροαῖς τῆς ἐρήμου τό ἄγο­νον ἐγεώργησας», ψάλ­λει σήμερα ἡ Ἐκκλησία μας πρός τιμήν ἑνός ἀσκητοῦ, ἑνός ἐρημίτου, στόν ὁποῖο ἔχει ἀφιερώσει τήν τέταρτη Κυριακή τῆς Ἁγίας καί Με­γά­λης Τεσσαρακοστῆς, πρός τιμήν τοῦ ἁγίου Ἰω­άν­­νου τοῦ Σιναΐτου, τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τῆς Κλίμα­κος, ὅπως συνηθίζουμε νά τόν ἀποκαλοῦμε ἀπό τόν τίτλο τοῦ μοναδικοῦ ἔργου τό ὁποῖο μᾶς κληροδότησε.

Ἡ ζωή του δέν μᾶς εἶναι γνωστή. Καί ἐάν τό ἔργο του αὐτό δέν σωζόταν, θά ἀ­γνο­­ούσαμε ἴσως καί τήν πα­ρου­­σία του στή περίπυ­στη Μο­νή τῆς Ἁγίας Αἰκα­τε­ρί­νης τοῦ Σινᾶ, ὅπου ἀ­σκήτευσε καί διακόνησε ὡς ἡγούμε­νος. Γι᾽ αὐτό καί ἴσως με­ρικοί διερωτῶνται πῶς ἡ Ἐκ­κλη­σία μας ἀφιέρωσε μία Κυ­ριακή τῆς Μεγάλης Τεσ­σα­ρα­­κοστῆς σ᾽ αὐτόν τόν ἅγιο, τόν ἅγιο Ἰω­άν­νη τῆς Κλίμακος, καί δέν τήν ἀφι­έ­ρωσε σέ κάποιον ἀπό τούς με­γάλους πατέρες καί ἱε­ράρχες της.

Ἡ ἀπάντηση στό ἐρώτημα αὐτό εἶ­ναι ἁπλή. Οἱ «τά πάντα καλῶς διαταξάμενοι πα­τέ­ρες» ὅρισαν νά τιμᾶται κα­τά τή σημερινή Κυριακή ἕνας ἅγιος τοῦ ὁποίου ἡ ζωή καί τό ἔργο ἐναρ­μο­νί­ζεται ἀπόλυτα μέ τό πνεῦ­­μα καί τό νόημα τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσα­ρακο­στῆς. Ἕνας ἅγιος ὁ ὁποῖος ὑπῆρ­ξε σέ ὅλη του τή ζωή ἀφοσιω­μέ­νος ἐργάτης τῆς ἀσκή­σε­ως, τῆς νηστείας, τῆς προ­σευχῆς, τῆς μετανοίας, τῆς καθάρσεως τῆς ψυχῆς καί τοῦ σώματος. Ἕνας ἅ­γι­ος πού μπορεῖ νά μήν δια­κρί­θηκε, ὅπως οἱ ἄλλοι με­γά­λοι Πατέρες τῆς Ἐκ­κλησίας μας, γιά τή δογμα­τική ἤ τήν ἑρμηνευ­τική  του ἐμ­βρί­θεια, νά μήν ξεχώρισε γιά τό ποι­μαντικό ἤ κηρυ­κτι­κό του ἔργο ἤ γιά τήν προάσπιση τῆς ὀρθοδόξου πίστεως ἀπό τίς αἱρέσεις, προσέφερε ὅμως στήν Ἐκ­κλησία  τή συσσωρευμένη ἐμπειρία τοῦ πνευματικοῦ του ἀγῶ­νος, τῆς προσευχῆς καί τῶν δακρύων του μέ τό μοναδι­κό αὐτό ἔργο του, τήν Κλίμακα, τό ὁποῖο ἐπί αἰῶ­νες τώρα ἀποτελεῖ τό προσ­φιλές ἀλλά καί ψυχω­φελές ἀνάγνωσμα ἑκατομ­μυ­ρίων πιστῶν, ἰδίως κατά τήν πε­ρίοδο αὐτή τῆς Ἁγί­ας καί Με­­γάλης Τεσσα­ρα­κοστῆς.

Ἡ ἀφιέ­ρω­ση ὅμως αὐτῆς τῆς Κυριακῆς στήν ἁγία μορφή του ­ἔχει καί ἕναν ἀκόμη λόγο, καθώς μᾶς ὑπενθυμίζει μία μεγάλη ἀλήθεια. Καί αὐτή ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ἡ ἁγιό­τητα δέν ἐξαρτᾶται μόνο ἀπό τά χαρίσματα καί τίς ἱκανότητες πού μπορεῖ νά ἔχει κάποιος. Δέν ἐξαρ­τᾶ­ται ἀπό τή θέση πού κα­τέ­χει στήν Ἐκκλησία καί τήν προσφορά του σ᾽ αὐ­τήν. Ἐξαρτᾶται ἀπό τήν προ­σπάθεια πού καταβάλλει γιά νά ἀνέλθει τήν κλίμακα τῶν ἀρετῶν, πού εἶναι, ὅπως τήν ὀνομά­ζει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Σι­ναΐτης, κλίμαξ παραδεί­σου.

Καί αὐτό σημαίνει ὅτι ἡ ἁγιότητα εἶναι ὑπόθεση τοῦ κάθε πιστοῦ, εἶναι δυ­νατότητα τοῦ κάθε πιστοῦ, καί εἶναι χρέος τοῦ κάθε πιστοῦ νά ἀγωνίζεται νά φθάσει σ᾽ αὐτήν, ἀνε­βαίνο­ντας προοδευτικά τήν κλί­μακα τῶν ἀρετῶν. Δέν μποροῦμε, κατά συνέπεια, νά ποῦμε ὅτι ἡ ἁγιότητα εἶναι κάτι πού δέν μᾶς ἀφο­­ρᾶ. Μᾶς ἀφορᾶ ὅλους καί εἶναι χρέος ὅλων μας νά τήν ἐπιδιώξουμε καί νά τήν κατακτήσουμε.

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλί­μακος ἐκφράζει αὐτή τήν ἀλήθεια μέ τή ζωή του καί ὁ ἱερός ὑμνογράφος τήν ἀπο­τυ­πώνει στό ἀπολυτί­κιό του λέγοντας: «Ταῖς τῶν δα­κρύ­ων σου ρο­αῖς τῆς ἐ­ρήμου τό ἄγο­νον ἐγε­ώρ­γησας». Μέ τά δά­κρυά του καλ­λιέργησε ὁ ἅγιος Ἰωάννης τό ἄγονο ἔδαφος τῆς ἐρή­μου τοῦ Σινᾶ στήν ὁποία ἔζησε. Καλλιέργησε ὅμως ἀναμ­φί­βολα καί τό ἔδαφος τῆς ψυ­χῆς του πού ἔδωσε τούς γλυ­κύτατους καρπούς τῶν ἀρε­τῶν, τούς ὁποίους καί ἐμεῖς ἀπολαμβάνουμε.

Ἀδελφοί μου, ἡ κατάκτη­ση τῆς ἁγιότητος δέν εἶναι μία εὔκολη ὑπόθεση. Χρει­ά­ζεται κόπο καί πόνο καί προσπάθεια. Χρειάζεται καί δάκρυα. Ἄν σκεφτοῦμε ὅ­μως γιά πόσα πρόσωπα καί πράγματα καί καταστά­σεις κλαῖμε στή ζωή μας καί ἄν σκεφτοῦμε πόσο λίγη, πόσο ἐλάχιστη σημασία ἔχουν ὅλα αὐτά σέ σύγκριση μέ τήν ἁγιότητα, μέ τήν ἀρετή, μέ τή σωτηρία μας, τότε θά ἐπιδιώκουμε καί ἐμεῖς νά ἀποκτήσουμε τίς «ροές τῶν δακρύων» τῶν ἁγίων καί τῶν ὁσίων τῆς Ἐκκλησίας μας. Θά προ­σπαθοῦμε νά καλλιερ­γή­σουμε μέ τέτοιο τρόπο τήν ψυχή μας, ὥστε νά πηγάζει δάκρυα, τά ὁποῖα θά μεταποιοῦν τό ἄγονο ἔδαφός της σέ δε­κτικό τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ καί ἱκανό νά παράξει τούς καρπούς τῶν ἀρετῶν. Θά ἀγωνιζόμαστε γιά νά ἀποκτήσουμε καί ἐμεῖς τή χάρη τῶν δακρύων, τά ὁ­ποῖα καθαίρουν τήν ψυχή ἀπό τούς ρύπους τῆς ἁμαρ­τίας ἀλλά καί τήν μαλα­κώ­νουν καί τήν προ­ετοιμά­ζουν γιά νά ὑπομένει τούς πειρασμούς, γιά νά ἀντέχει τίς θλίψεις, γιά νά μή δυ­σ­α­­νασχετεῖ στίς δυσκο­λίες, καί γιά νά τά ἀποδέχεται ὅλα αὐτά ὡς δωρεές τοῦ Θεοῦ πού ἔχουν σκοπό καί στόχο νά τήν βοηθήσουν νά φθά­σει στόν τελικό προ­ο­ρι­σμό της πού εἶναι ἡ θέω­ση.

 

 Μητροπολίτης Βεροίας κ. Παντελεήμων