Αιτία της απώλειάς είναι το βόλεμά μας, η καλπέρασή μας, η αμετανοησία μας και όχι επειδή μένουμε στον κόσμο.

Πόσο πονάμε για την Σωτηρία μας;

Πόσο κοπιάζουμε για τον Χριστό μας;

Πόσο ποθούμε το Φως, την Αλήθειας, τον Θεόν;

Δεν υπάρχει αδελφοί μου καλογερική πνευματικότητα ή λαϊκή πνευματικότητα. Υπάρχει η Πατερική πνευματικότητα.

Δεν υπάρχει άλλος Χριστός για τους μοναχούς και άλλους για τους λαϊκούς, άλλος για τους νέους και άλλος για τους γέρους. Ένας είναι ο Χριστός για όλους, ένα είναι το Ευαγγέλιο, η ίδια μετάνοια χρειάζεται σε όλους μας, ο ίδιος ζήλος για άσκηση και κάθαρση από τα πάθη μας.

Μην αμνηστεύουμε την νωθρότητα της ζωής μας επειδή μένουμε μέσα στον κόσμο.

Θα αμάρτανα χειρότερα, εάν Εσύ δεν με κρατούσες...

Όταν βρίσκεσαι πληγωμένος, επειδή έπεσες σε κάποιο αμάρτημα λόγω αδυναμίας σου ή καμιά φορά με την θέλησή σου για κακό σου, μη δειλιάσεις ούτε να ταραχθείς γι' αυτό, αλλά αφού επιστρέψεις αμέσως στο Θεό, μίλησε έτσι:

«Βλέπε, Κύριέ μου, έκανα τέτοια πράγματα σαν τέτοιος που είμαι, ούτε ήταν δυνατό να περίμενες και τίποτα άλλο από εμένα, τον τόσο κακοπροαίρετο και αδύνατο, παρά ξεπεσμό και γκρέμισμα».

Από την άνεση του καναπέ, στον στίβο της ασκήσεως

Ζούμε σε μια εποχή αντι-ασκητική. Ό,τι μελετάμε από τους πατέρες και ακούμε από ομιλίες σχετικά με την άσκηση απομακρυνόμαστε.

Σε μια εποχή που όλα κατευθύνονται από κουμπιά και φωνητικές εντολές νομίζουμε ότι με αυτόν τον τρόπο θα πάμε στην Βασιλεία των Ουρανών.

Μας ελκύουν εύκολοι δρόμοι, άνετα μονοπάτια, ακούραστες διαδρομές και νομίζουμε ότι εκεί είναι ο Χριστός αλλά τελικά εκεί βρίσκεται ένας καθρέφτης που είναι το είδωλο της φιλαυτίας μας. Όταν ακούμε για Γολγοθά, νηστεία, αγρυπνία, για κόπο και αγώνα τα θεωρούμε ακραία ή μοναχικά κατορθώματα. Δυστυχώς έχουμε λάθος θέαση των πραγμάτων περί σωτηρίας.

Να ψάχνεις την Αλήθεια και όχι την ανάπαυση!

Διαπιστώνω για άλλη μια φορά την φοβερή έλλειψη ορθόδοξων κριτηρίων από τους "πιστούς χριστιανούς" που χαρακτηρίζουν έναν κληρικό που αμνηστεύει τις προγαμιαίες σχέσεις ή αφήνει υπονοούμενα ότι "δεν έγινε και τίποτα" εάν ζεις σαρκικά και άσωτα ή προβάλει ως ακραίο τον κανόνα ακοινωνησίας σε ανάλογες περιπτώσεις, ως προοδευτικό και άξιο, ενώ τον πνευματικό που τηρεί τα παραδεδομένα των Θεοφόρων Αγίων Πατέρων μας, που λέγει την αλήθεια στο πνευματικό του τέκνο όσο σκληρή κι αν είναι, που δεν κάνει εκπτώσεις χάριν της ανθρωπαρέσκειας, να χαρακτηρίζεται κληρικός με παρωπίδες, οπισθοδρομικός, συντηρητικός και χριστοταλιμπάν.
-----------------------------------
Είναι πραγματικά λυπηρό οι χριστιανοί να αναπαύονται σε λόγους που νοθεύουν την Αλήθεια.

Τα επιτίμια και η αποχή από την Θεία Κοινωνία.

Οι άνθρωποι οι οποίοι βλέπουν τον Πνευματικό ως δικαστή και όχι ως πατέρα φιλάνθρωπο και εικόνα έμψυχο του φιλάνθρωπου Θεού, νομίζουν ότι τα επιτίμια που βάζει ο Πνευματικός, είναι τιμωρίες ανάλογες με τα αμαρτήματά του .

Στην πραγματικότητα όμως τα επιτίμια είναι πνευματικά φάρμακα που θα βοηθήσουν τον μετανοούντα στη θεραπεία των πνευματικών του πληγών και στην αποφυγή νέων ασθενειών. Λέγει ο ιερός Χρυσόστομος: «Ιατρείον εστιν ενταύθα ού δικαστήριον, ουκ ευθύνας αμαρτημάτων απαιτούν, αλλά συγχώρησιν αμαρτημάτων παρέχον».

Γιατί ο Θεός δεν επεμβαίνει στον κόσμο; Γιατί επιτρέπει την αδικία και την κακία;

Το καταφύγιο τών απίστων, είναι ένα επιχείρημα που διαρκώς ακούμε από αυτούς, σε κάθε μεγάλη καταστροφή όπου πεθαίνουν αθώοι άνθρωποι, κυρίως παιδιά: "Γιατί ο Θεός δεν επεμβαίνει αν υπάρχει; Γιατί αφήνει τόσα παιδιά να πεθαίνουν αβοήθητα καθημερινά;" Και σε αυτό το επιχείρημα, νομίζουν ότι βρήκαν το τέλειο άλλοθι τής άλογης απιστίας τους.

Κακή προαίρεση

Οι άθεοι που κάνουν αυτά τα ερωτήματα, δεν είναι άπιστοι εξ' αιτίας τών ερωτημάτων αυτών. Η απιστία είναι ΕΠΙΛΟΓΗ τής κακής του προαίρεσης. Τα ερωτήματα αυτά τα χρησιμοποιούν μόνο ως ΑΛΛΟΘΙ, για να δικαιολογήσουν την κακή και παράλογη αυτή επιλογή που έκαναν, να θεωρήσουν τον Θεό ανύπαρκτο!

Πώς είναι λοιπόν δυνατόν, να κατηγορεί κάποιος έναν θεό που πιστεύει ότι ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ; Γιατί αν είχαν καλή προαίρεση, θα έβρισκαν τις απαντήσεις, καθώς απαντήσεις ΥΠΑΡΧΟΥΝ! Αλλά δεν ενδιαφέρθηκαν ποτέ να τις αναζητήσουν. Οι ερωτήσεις τους για τη "μη επέμβαση τού Θεού", δεν διατυπώνονται ως πραγματικό παράπονο ή έστω απορία, αλλά ως ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ για να καλύψουν την απιστία τους! Χωρίς να ενδιαφέρονται πραγματικά για τις απαντήσεις, αποφάνθηκαν τελεσίδικα ότι ο Θεός δεν υπάρχει, και ως απόδειξη αυτού, παρουσιάζουν τη μη επέμβασή Του στον κόσμο. Και όταν ακόμα ακούσουν την απάντηση, ΘΑ ΤΗΝ ΑΡΝΗΘΟΥΝ ως απλή δικαιολογία, γιατί δεν τους ενδιαφέρει πραγματικά. Θα προτιμήσουν οτιδήποτε αρνητικό και συκοφαντικό εναντίον τού Θεού, παρά την απλή και καθαρή αλήθεια που θα ακούσουν.

Έφυγες, μα δεν έφυγες.

Μόνο ένας πνευματικός, μόνο ένας ηγούμενος μοναστηριού, μόνο ένας κληρικός, μόνο ένας μοναχός μπορεί να καταλάβει το βάρος του σταυρού σου, τον πόνο σου, την αγωνία σου, τα δάκρυά σου, τον αγώνα σου, την χαρά σου.

Ήσουν άνθρωπος περιζήτητος, άνθρωπος ευλογημένος.

Εγώ σε γνώρισα μόνο μέσα από τα κείμενά σου· μα αυτό είναι αρκετό για να καταλάβω την λεπτότητα του χαρακτήρα σου, την απλότητα των τρόπων σου, την ποιητική ψυχή σου.

Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός: Λόγος ψυχωφελής και θαυμάσιος

Πρέπει να ξέρομε ότι ο άνθρωπος είναι διπλός, δηλαδή από σώμα και ψυχή, και έχει διπλές τις αισθήσεις και διπλές τις αρετές τους. Πέντε αισθήσεις έχει η ψυχή και πέντε το σώμα. Οι ψυχικές αισθήσεις είναι, νους, διάνοια, γνώμη, φαντασία και αίσθηση· οι σοφοί τις ονομάζουν και δυνάμεις. Οι σωματικές αισθήσεις είναι τούτες: όραση, όσφρηση, ακοή, γεύση και αφή.

Γι΄ αυτό και διπλές είναι οι αρετές, διπλές και οι κακίες. Ώστε είναι αναγκαίο να γνωρίζει καθαρά ο κάθε άνθρωπος, πόσες είναι οι ψυχικές αρετές και πόσες οι σωματικές. Και ποια είναι τα ψυχικά πάθη και ποια τα σωματικά.

Ο θάνατος ως νίκη

Ὁ θάνατος τοῦ Χριστοῦ πάνω στό Σταυρό δέν εἶναι μία ἀποτυχία πού ἀποκαταστάθηκε κάπως μετά τήν Ἀνάστασή του. Ὁ ἴδιος ὁ θάνατος πάνω στό Σταυρό εἶναι μία νίκη. Νίκη τίνος πράγματος; Μόνο μία ἀπάντηση μπορεῖ νά ὑπάρξει: Ἡ νίκη τῆς ὀδυνώμενης ἀγάπης. «Κραταιά ὡς θάνατος ἀγάπη...ὕδωρ πολύ οὐ δυνήσεται σβέσαι τήν ἀγάπην» (Ἆσμα ᾎσμ. 8, 6-7). Ὁ Σταυρός μᾶς δείχνει μίαν ἀγάπη πού εἶναι δυνατή σάν τό θάνατο, μίαν ἀγάπη ἀκόμη πιό δυνατή.

Μακάριοι οι μη ιδόντες...

Σήμερα, Κυριακή τοῦ Θωμᾶ, -λένε μερικοὶ χαριτολογώντας- «γιορτάζουν οἱ ἄπιστοι». Σίγουρα ἡ κάθε εἴδους ἀπιστία δὲν εἶναι δὰ καὶ ἀρετὴ γιὰ νὰ τὴ χαιρόμαστε καὶ νὰ πολυχρονίζουμε αὐτοὺς ποὺ τὴν ἔχουν. Ὅσο κι ἂν κάποια τροπάρια θεωροῦν «καλὴ» τὴν ἀπιστία τοῦ Θωμᾶ, δὲν παύει νὰ εἶναι ἐλάττωμα. Ἔτσι τὴ χαρακτηρίζει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ὁ ὁποῖος - ἀναφερόμενος στὸν εὐαγγελιστὴ Ἰωάννη- λέει: «Κοίτα, πόσο φιλαλήθεις εἶναι οἱ ἀπόστολοι, ποὺ δὲν κρύβουν τὰ ἐλαττώματα οὔτε τὰ δικά τους οὔτε τῶν ἄλλων, ἀλλὰ τὰ καταγράφουν μὲ πολλὴ εἰλικρίνεια».

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ

† ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ

ἐλέῳ Θεοῦ Ἐπίσκοπος καὶ Μητροπολίτης 

τῆς Ἱερᾶς καὶ Ἀποστολικῆς Μητροπόλεως Βεροίας, Ναούσης καὶ Καμπανίας

πρὸς τὸν ἱερὸν κλῆρον καὶ τὸν εὐσεβῆ λαὸν 

τῆς καθ’ ἡμᾶς θεοσώστου Ἐπαρχίας.

«Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τόν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου;»

Ἡ ἀπορία τῶν μυροφόρων γυναικῶν, τῶν πιστῶν ἐκείνων καί ἀφοσιωμένων μαθητριῶν τοῦ Κυρίου πού ἀδιαφορώντας γιά τή γνώμη τῶν πολλῶν, ἀδιαφορώντας γιά τίς δυσκολίες καί τούς κινδύνους πού ἐνυπῆρχαν στό ἐγχείρημά τους καί ξεπερνώντας τούςφόβους ἔφθαναν «λίαν πρωΐ τῇ μιᾷ τῶν Σαββάτων...ἐπί τό μνημεῖον» γιά νά προσφέρουν τά μύρα τῆς ἀγάπης τους στόν πεφιλημένο διδάσκαλό τους, δέν ἀπαντᾶται μέ λόγια. Ἀπαντᾶται μέ ἕνα θαῦμα. Μέ ἕνα θαῦμα μοναδικό καί ἀνεπανάληπτο πού ἀποδεικνύει τή δύναμη τοῦ Ἀναστάντος Κυρίου.

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

† ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ

ἐλέῳ Θεοῦ Ἐπίσκοπος καὶ Μητροπολίτης 

τῆς Ἱερᾶς καὶ Ἀποστολικῆς Μητροπόλεως Βεροίας, Ναούσης καὶ Καμπανίας

πρὸς τὸν ἱερὸν κλῆρον καὶ τὸν εὐσεβῆ λαὸν 

τῆς καθ’ ἡμᾶς θεοσώστου Ἐπαρχίας.

«Ἵνα, καθώς γέγραπται, ὁ καυχώμενος ἐν Κυρίῳ καυχάσθω».

Ἐνώπιον τοῦ Σταυροῦ τοῦ Κυρίου, ἐνώπιον τοῦ Σταυροῦ ἐπί τοῦ ὁποίου κρέμαται χωρίς εἶδος καί χωρίς κάλλος ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, ὁ Χριστός, ὁ ὁποῖος ὑπομένει τήν ἀτιμωτική αὐτή τιμωρία καί τόν θάνατο γιά χάρη τῶν ἀνθρώπων πού ἀποσκίρτησαν ἀπό τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί ἔγιναν μέ τή θέλησή τους ὑποχείρια τοῦ διαβόλου διά τῆς ἁμαρτίας, ὁ πρωτοκορυφαῖος ἀπόστολος Παῦλος τολμᾶ νά ἐπαναλάβει μία φράση τοῦ προφήτου Ἰερεμίου. «Ὁ καυχώμενος ἐν Κυρίῳ καυχάσθω». Αὐτός πού καυχᾶται, ἄς καυχᾶται δοξάζοντας τόν Θεό.

Μεγάλη Τετάρτη (Μ. Τρίτη βράδυ): Το πιο αγνό άγγιγμα.

Η άβυσσος της αμαρτίας της δεν την εμπόδισε να βγει από το εγώ της.
-------------------------
Αμαρτωλή μα μετανοημένη. Δεν υπολογίζει τίποτα μπροστά στον πόθο της να δοθεί πλέον στον Χριστό. Δεν κοντοστέκεται, δεν δειλιάζει μπροστά στην ντροπή, δεν μετρά το κόστος της υπόληψής της στα μάτια των άλλων. Δεν έχει υπόληψη, δεν έχει κύρος. Δεν θέλει να έχει κύρος. Ξέρει το χάλι της. Αναγνωρίζει το χώμα της. Πάσχει και θέλει λύτρωση.

Γιατί κάποιοι χριστιανοί εκκλησιάζονται μόνο την Μ. Εβδομάδα; Αρκεί αυτό;

Οι ημέρες της τεσσαρακοστής περνούν. Νηστεία, προσευχή, προσοχή, επιμονή, ιερές ακολουθίες. Όλα συνάδουν ώστε να βγεις μετά από σαράντα ημέρες πιο καθαρός, πιο ιερός, πιο άνθρωπος. Εσύ προσπαθείς. Κάποιες φορές πέφτεις, δεν αντέχεις να σταθείς στο ύψος των περιστάσεων, δεν μπορείς να ανταπεξέλθεις στις προσδοκίες Του και όμως πάλι σηκώνεσαι. Σηκώνεσαι πιάνοντας γερά το πετραχήλι του πνευματικού σου. Σηκώνεσαι καθώς παραδέχεσαι την ανεπάρκειά σου, τα λάθη σου, την πτώση σου.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΒΑΪΩΝ: Οι τρεις προϋποθέσεις για να πλησιάσουμε τον Χριστό.

«Mή φοβοῦ, θύγατερ Σιών, ἰδού ὁ βασι­λεύς σου ἔρχεται, καθήμενος ἐπί πῶ­λον ὄνου».

Ἡ προφητεία ἐπιβεβαιώνεται σήμερα, καθώς ὁ Xριστός εἰσέρχεται στήν Ἱε­­­ρου­σα­­λήμ «ἐπί πῶλον ὄνου». Ἀσυνήθι­στη ἐμ­φάνιση γιά βασιλέα. Ὅμως ὁ Xρι­στός δέν εἶναι σάν τούς ἐγκόσμιους βα­σι­λεῖς καί ἄρχοντες, δέν εἶναι «ἐκ τοῦ κό­σμου τού­του». Θά τό δηλώσει, ἄλλωστε, καί ὁ ἴδιος σέ λίγες ἡμέ­ρες, ἀπαντώ­ντας στήν ἐρώ­τηση τοῦ Πι­λάτου «ἐσύ τί λέγεις γιά τόν ἑαυτό σου;». «Ἡ βα­σιλεία ἡ ἐμή οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου».

ΚΥΡΙΑΚΗ Ε´ ΝΗΣΤΕΙΩΝ: Να προσέχουμε τί ζητάμε από τον Θεό.

«Διδάσκαλε, θέλομεν ἵνα ὅ ἐάν αἰτή­σωμεν ποιήσῃς ἡμῖν».

Θέλοντας ἡ Ἐκκλησία μας νά μᾶς προ­ε­τοιμάσει γιά τά φρικτά καί σωτη­ριώδη Πά­θη τοῦ Κυρίου τά ὁποῖα πλησιάζουν, ὅρι­σε νά διαβάζεται σήμερα, Ε΄ Κυριακή τῶν Νηστειῶν, μία περικοπή ἀπό τό κατά Μάρκον εὐαγγέλιο πού περιγράφει τά γε­γονότα τῶν ἡμερῶν πρίν ἀπό τό Πάθος τοῦ Χριστοῦ.

Μᾶς παρου­σιάζει τόν Χριστό νά ἐξηγεῖ στούς μαθητές ὅλα ὅσα ἐπρό­κει­το νά συμ­βοῦν, ἔτσι ὥστε νά μπορέσουν στό μέτρο τῶν ἀνθρωπίνων δυνά­μεών τους νά κα­τα­νοήσουν τά γεγονότα καί ὅσα ἐπρό­κει­το νά ἀκολου­θή­σουν μέ τήν ἀνάστασή του. Καί ἐνῶ ὁ Χριστός προλέγει ὅσα φρι­κτά καί φοβερά ἐπρόκειτο νά ὑπομείνει γιά τή σωτηρία τῶν ἀνθρώπων, δύο ἀπό τούς μαθητές του τόν πλησιάζουν καί τοῦ ζητοῦν νά τούς ὑποσχεθεῖ ὅτι θά ἐκ­πλη­ρώσει τό αἴτημά τους.

Σήμερα θάψατε έναν μοναχό...

Καθόταν και αγνάντευε την πεδιάδα καθώς οι πρώτες σταγόνες βροχής έπεσαν στο πρόσωπό του. Δεν κουνήθηκε όμως καθόλου. Δεν ήθελε να αφήσει τόσο βιαστικά και απότομα το θέαμα; Τι ήταν αυτό που τον κρατούσε εκεί; Αυτή η πεδιάδα με χρώματα άνοιξης του έφερνε μέσα στην καρδιά του μια γλυκάδα. Έτσι φαινόταν…
--------------------------------------
Η βροχή δυνάμωσε. Τα ρούχα του άρχισαν να ρουφούν αχόρταγα την βροχή. Μα εκείνος στεκόταν εκεί, σαν άγαλμα σμιλεμένο σ’ αυτόν το λόφο της σιωπής. Κοιτούσε σα να έψαχνε κάτι αγαπημένο που έχασε πριν καιρό.
--------------------------------------
Η βροχή δεν έλεγε να σταματήσει. Τα χρώματα της πεδιάδας δεν έλεγαν να ξεθωριάσουν από την μανία της βροχής. Το βλέμμα του ακίνητο, καρφωμένο μέσα στον βαθύ στοχασμό του.
--------------------------------------

ΚΥΡΙΑΚΗ Δ´ ΝΗΣΤΕΙΩΝ: Έως πότε;

«Ὦ γενεά ἄπιστος, ἕως πότε πρός ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι ὑ­μῶν».

῞Ενα ἀπό τά πολλά θαύματα τοῦ Χριστοῦ περιγρά­φει ἡ σημερινή εὐαγ­γε­λική περικοπή, τό θαῦ­μα τῆς θεραπείας ἑνός δαιμονιζομένου νέ­­­ου, ὁ πα­τέρας τοῦ ὁ­ποίου πλη­­σίασε τόν Χρι­­στό καί μέ πόνο ψυ­χῆς δι­εκ­τραγώ­δησε τήν κα­τά­σταση τοῦ παιδιοῦ του.

Ἡ περιγραφή ὅμως αὐτοῦ τοῦ θαύματος ἀπό τόν ἱερό εὐαγγε­λι­στή Μάρ­κο παρουσιάζει μία ἰδιαιτερότητα. Ὁ Χρι­στός δέν διερευνᾶ μόνο τήν πίστη τοῦ πα­τέρα πού ζητᾶ τή θερα­πεία τοῦ παιδιοῦ του, ἀλλά καί μέμφεται τήν ἀπιστία τῶν ἀνθρώπων τῆς ἐποχῆς του γενικό­τερα.

«Ὦ γενεά ἄπιστος, ἕως πότε πρός ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι ὑ­μῶν;».

Ποιός ὅμως εἶναι ὁ λό­γος τῆς κριτικῆς ἤ καί τῆς ἱερᾶς ἀγανα­κτή­σε­ως, ἄν θέλετε, τοῦ Ἰη­σοῦ πρός ὁλόκληρη τή γενεά τῆς ἐποχῆς του;

Ὁ Χριστός μέ τή διπλῆ ἐρώτησή του «ἕως πότε πρός ὑμᾶς ἔσομαι;» καί «ἕως πότε ἀνέξομαι ὑ­μῶν» δίνει μία πρώτη ἔμ­μεση ἀπάντηση στήν παρά­κλη­ση τοῦ πατέρα «εἴ τι δύνασαι, βοήθη­σον ὑμῖν». Ὁ πατέρας πλησιάζει τόν Χριστό ἔχοντας ἀσφαλῶς ἀ­κού­σει ἤ δεῖ καί ἄλλες θαυματουργικές θερα­πεῖες του· παρ᾽ ὅλα αὐ­τά ὅμως συνεχίζει στό βάθος τῆς ψυχῆς του νά ἀμφιβάλλει γιά τή δυ­να­τότητα τοῦ Χριστοῦ νά θεραπεύσει τό παιδί. Καί μαζί μέ τόν πατέρα φαίνεται νά ἀμφιβάλ­λει καί ὁ ὄχλος πού συνέρρευσε, ὅταν εἶδε τόν Χριστό νά περνᾶ μέ τούς μαθητές του.

Περί ταπείνωσης

Η πύλη του ουρανού εστίν η ταπείνωσις»
(Αββάς Ιωάννης)

Αγωνίζου να υπομένης την προσβολήν και την εξουθένωσιν που σου κάνουν οι άνθρωποι, χωρίς να τα­ράζεσαι και να αγανακτής μέσα στην ψυχήν σου, για να αποκτήσης παρρησίαν εις τον Θεόν.

Κάθε σκληρός λόγος που υπομένει ο άνθρωπος, εν γνώσει του και με την θέλησίν του, χωρίς να έχη ο ίδιος καθόλου φταίξει σ' αυτόν που τον προσβάλλει και τον α­δικεί, είναι μεν για την ώρα εκείνη, ένα στεφάνι ακάνθινο που βάζει ο ίδιος στο κεφάλι του, γίνεται όμως ευτυ­χισμένος και μακάριος, διότι σε καιρό που δεν το γνωρί­ζει, θα στεφανωθή με στεφάνι άφθαρτο.

Οι έπαινοι, η υπερηφάνεια και η ταπείνωση.

- Φοβηθείτε τους επαίνους εκ μέρους των ανθρώπων, εξακολούθησε ο στάρετς απευθυνόμενος προς όλους, και προπάντων όταν σας επαινούν παρά την αξία σας. Σιωπήστε, μην απαντήσετε εκείνη τη στιγμή. Μόνο μέσα σας συναισθανθείτε ότι σας επαινούν περισσότερο απ’ ό,τι αξίζετε. Μα αν αρχίσετε να αντιλέγετε, τότε γεννιέται η υποκρισία.