Ο Άγιος Εφραίμ ο Σύρος είπε:
Ο Θεός επιτρέπει να δοκιμαστεί ο καθένας με διάφορες θλίψεις σύμφωνα με το
σχέδιο Του, για να φανερωθούν αυτοί που πραγματικά Τον αγαπούν.
Ο Άγιος Εφραίμ ο Σύρος, με τη βαθιά ασκητική και θεολογική του σοφία, μας
αποκαλύπτει ένα ουσιώδες πνευματικό κριτήριο: οι θλίψεις δεν αποτελούν ένδειξη
εγκατάλειψης από τον Θεό, αλλά χώρο φανέρωσης της αληθινής αγάπης του ανθρώπου
προς Αυτόν.
Η δοκιμασία στη ζωή του ανθρώπου δεν είναι τυχαίο γεγονός ούτε μια απλή δυσκολία της καθημερινότητας.
Η δοκιμασία είναι ο σταυρός που ο καθένας μας καλείται να σηκώσει, όχι ως τιμωρία, αλλά ως οδός σωτηρίας. Ο ίδιος ο Χριστός μάς αποκάλυψε ότι «ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ». Ο σταυρός, λοιπόν, δεν είναι κάτι ξένο προς την πνευματική ζωή· είναι το ίδιο το πέρασμα από τον εγωισμό στην αγάπη.
Όπως ο γεωργός σπέρνει με υπομονή την γη, έτσι και ο χριστιανός σπέρνει το όνομα του Θεού μέσα στην καρδιά του. Και έρχεται ώρα — όχι με ανθρώπινο υπολογισμό, αλλά με θεία οικονομία — που η προσευχή κατεβαίνει από τα χείλη στην καρδιά.
Τότε αποκαλύπτεται το μυστήριο: η αληθινή προσευχή δεν είναι τα λόγια, αλλά η καρδιακή ενθύμηση του Θεού. Είναι η μόνιμη παρουσία Του μέσα μας, η γλυκιά μνήμη Του που συνοδεύει κάθε αναπνοή, κάθε πόνο, κάθε χαρά. Είναι το «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με» που δεν λέγεται πια μόνο με τη φωνή, αλλά χτυπά ρυθμικά με την καρδιά.
Η εργασία, μέσα στην ορθόδοξη χριστιανική παράδοση, δεν είναι απλώς ένα μέσο βιοπορισμού, αλλά τρόπος ζωής ευλογημένος από τον Θεό.
Ο Απ. Παύλος λέγει χαρακτηριστικά: «Εἰ τίς οὐ θέλει ἐργάζεσθαι, μηδέ ἐσθιέτω». Δηλαδή όποιος δεν θέλει να εργάζεται να μην τρώει κιόλας.
Από την αρχή της δημιουργίας, ο άνθρωπος τοποθετείται «ἐν τῷ παραδείσῳ τῆς τρυφῆς ἐργάζεσθαι καὶ φυλάσσειν αὐτόν»· η εργασία προηγείται της πτώσεως και φανερώνει τη συνεργία του ανθρώπου με τον Δημιουργό. Όταν τελείται με ταπείνωση και ευχαριστία, γίνεται προσευχή σιωπηλή και ενέργεια ευάρεστη ενώπιον του Θεού.
Η κατάκριση του άλλου δεν είναι απλώς ένα λάθος της γλώσσας, κάτι που μας ξέφυγε, αλλά μια αποκάλυψη της καρδιάς μας.
Στην ορθόδοξη χριστιανική παράδοση, η κρίση του πλησίον θεωρείται από τις πλέον μεγάλες πνευματικές πτώσεις, όχι μόνο επειδή αδικεί τον άνθρωπο που κατακρίνουμε, αλλά κυρίως επειδή φανερώνει την εσωτερική μας κατάσταση, χωρίς όμως να μπαίνουμε στην διαδικασία της μετάνοιας.
«Δοκιμάζοντες τί ἐστι εὐάρεστον τῷ Κυρίῳ» (Ἐφεσ. 5.10).
Πρός τούς χριστιανούς τῆς Ἐφέσου ἀπευθύνεται σήμερα ἀπόστολος Παῦλος καί δι᾽ αὐτῶν πρός τούς χριστιανούς ὅλων τῶν ἐποχῶν καί πρός ἐμᾶς σήμερα, καί μᾶς συμβουλεύει πῶς πρέπει νά ζοῦμε ὡς μέλη τῆς Ἐκκλησίας καί ὡς μέλη τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ.
Ἀνάμεσα, λοιπόν, στίς ἄλλες συμβουλές πού δίδει ὁ πρωτοκορυφαῖος ἀπόστολος εἶναι καί αὐτή πού προανέφερα. Συστήνει στούς χριστιανούς τῆς Ἐφέσου νά ἐξετάζουν κάθε φορά τί εἶναι αὐτό πού εἶναι εὐάρεστο στόν Θεό, τί εἶναι αὐτό πού τόν εὐχαριστεῖ καί τόν χαροποιεῖ.
Ὁ ἀπόστολος Παῦλος βεβαίως, ἀδελφοί μου, γνωρίζει ὅτι δέν εἶναι δυνατόν νά βρίσκεται πάντοτε κοντά τους γιά νά τούς λέει τί θά πρέπει νά κάνουν καί τί νά ἀποφεύγουν· καί γνωρίζει ἀκόμη ὅτι εἶναι ἀνάγκη νά ἀποκτήσουν οἱ ἴδιοι τό κριτήριο ἐκεῖνο πού θά τούς βοηθᾶ στήν ὀρθή ἐπιλογή. Καί τό κριτήριο αὐτό δέν εἶναι ἄλλο ἀπό τό «τί ἐστιν εὐάρεστον τῷ Κυρίῳ».
«Ἦν δέ Ἀνδρέας … εἷς ἐκ τῶν ἀκουσάντων παρά Ἰωάννου καί ἀκολουθησάντων αὐτῷ» (Ἰωάν. 1.40).
Ἑορτή ἀποστολική ἡ σημερινή, ἑορτή τοῦ πρωτοκλήτου τῶν ἀποστόλων, ἀποστόλου Ἀνδρέου.
Ὀνομάζεται πρωτόκλητος, γιατί ἦταν ὁ πρῶτος πού δέχθηκε τήν πρόσκληση τοῦ Χριστοῦ νά τόν ἀκολουθήσει καί ἀποφάσισε ἀμέσως νά ἐγκαταλείψει τά πάντα, ἀκόμη καί τόν διδάσκαλό του, τόν Τίμιο Πρόδρομο, καί νά ἀκολουθήσει τόν Χριστό. Ἐγκατέλειψε τά πάντα γιά Ἐκεῖνον. Ὄχι γιατί δέν ἀγαποῦσε τόν κόσμο, ὄχι γιατί δέν ἀγαποῦσε τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Πρόδρομο, ἀλλά γιατί εἶχε πιστεύσει στόν λόγο τοῦ διδασκάλου του, ὅτι ἐκεῖνος πού θά ἐρχόταν μετά ἀπό αὐτόν, ἦταν ἐκεῖνος τόν ὁποῖο θά ἔπρεπε νά ἀκολουθήσουν, γιατί ἐκεῖνος ἦταν τό φῶς, ἦταν ἡ ζωή, ἦταν ἡ ὁδός, πού θά ἔπρεπε νά βαδίσουν ὅλοι οἱ ἄνθρωποι.
«Ψυχή, ἔχεις πολλά ἀγαθά κείμενα εἰς ἔτη πολλά· ἀναπαύου, φάγε, πίε, εὐφραίνου» (Λουκ. 12.19)
Δύο ἀντίθετες εἰκόνες μᾶς παρουσίασαν τά ἀναγνώσματα τῆς σημερινῆς Κυριακῆς. Ἀπό τή μία ὁ ἀπόστολος Παῦλος καυχᾶται γιά τόν Σταυρό τοῦ Κυρίου, γιά τό ἔσχατο δηλαδή ὅριο τῆς ἀνθρωπίνης ἐξαθλιώσεως καί τῆς θείας κενώσεως, καί ἀπό τήν ἄλλη ὁ ἄφρων πλούσιος τῆς εὐαγγελικῆς παραβολῆς καυχᾶται γιά τά πολλά ἀγαθά πού τοῦ ἀπέφερε ἡ εὐφορία τῆς γῆς καί τά ὁποῖα τοῦ ἐξασφαλίζουν μία πλούσια ζωή «εἰς ἔτη πολλά», γιά πολλά χρόνια.
Ὁ ἕνας, ὁ ἀπόστολος Παῦλος, δέν καυχᾶται μόνο γιά τόν Σταυρό τοῦ Χριστοῦ, ἀλλά ἀκολουθεῖ μέ χαρά τό παράδειγμά του. Στόν Σταυρό τοῦ Χριστοῦ σταυρώνει τόν κόσμο «σύν ταῖς πράξεσιν αὐτοῦ καί ταῖς ἐπιθυμίαις», μέ τίς πράξεις καί τίς ἐπιθυμίες του, μέ τίς κακίες καί ἀδυναμίες του, μέ τίς φιλοδοξίες καί τίς πλεονεξίες του, καί συγχρόνως σταυρώνει καί τόν ἑαυτό του γιά τόν κόσμο, νεκρώνει δηλαδή καί ἀκυρώνει τήν ἐπίδραση πού μπορεῖ νά ἔχουν ὅλα αὐτά μέσα του, γιατί τά θεωρεῖ ἀσήμαντα σέ σύγκριση μέ αὐτό πού κερδίζει ὁ ἄνθρωπος μέσα ἀπό τή μετοχή του στόν Σταυρό τοῦ Χριστοῦ καί μέσα ἀπό τήν οἰκείωσή του μέ τή σταύρωσή του.
«Ὡς ἐμψύχῳ Θεοῦ κιβωτῷ ψαυέτω μηδαμῶς χείρ ἀμυήτων», ψάλλει πανηγυρικά σήμερα ἡ Ἐκκλησία μας, ἑορτάζοντας τήν εἴσοδο τῆς Παναγίας Παρθένου στά Ἅγια τῶν Ἁγίων, ἐκεῖ ὅπου μόνο ὁ ἀρχιερεύς «ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ», μία φορά τόν χρόνο, εἰσήρχετο γιά νά προσφέρει θυσία στόν Θεό.
Εἰσέρχεται ἡ Παναγία, μόλις τριῶν ἐτῶν, στό ἱερότερο σημεῖο τοῦ ναοῦ τῶν Ἱεροσολύμων, ἐκεῖ ὅπου ἐφυλάσσετο ἡ κιβωτός μέ τίς πλάκες τῆς Διαθήκης καί ἡ ράβδος Ἀαρών, πού εἶχε βλαστήσει, καί τό μάννα μέ τό ὁποῖο εἶχε θρέψει ὁ Θεός τούς Ἰουδαίους κατά τή διάρκεια τῆς τεσσαρακονταετοῦς πορείας τους πρός τή γῆ τῆς ἐπαγγελίας.
Μέσα στη βοή των ημερών,
όταν ο νους βαραίνει από τον κόπο
κι η ψυχή ξεχνά να αναπνεύσει,
η προσευχή ανατέλλει
σαν ήλιος πίσω από τα σύννεφα.
Όποιος προσεύχεται,
δεν αποδρά από τη ζωή,
την φωτίζει.
Βρίσκει τη δύναμη να συγχωρεί,
να σηκώνει με πραότητα
το βάρος της κάθε μέρας,
να βλέπει στο ταπεινό
το ιερό και το ωφέλιμο.
Μέσα στην ησυχία του Αγίου Βήματος
αρχίζει το αόρατο μυστήριο·
ο ιερέας, λειτουργός της θείας οικονομίας,
κρατά στα χέρια του τον άρτο της ζωής,
και τον μεταποιεί σε ένσαρκο σύμβολο
του Αμνού του Θεού.
Όσο πλησιάζω στο φως
τόσο βαθαίνει η νύχτα μέσα μου.
Το κερί που κρατούσα με καμάρι
μπροστά στον ήλιο στέκει ανόητο και μικρό
κι εκεί ανακαλύπτω
πως δεν υπήρξα ποτέ φως,
παρά μόνο σκιά που χόρευε στης πλάνης τον ρυθμό.
Η ψυχή του ανθρώπου είναι πλασμένη για την ειρήνη, όμως συχνά βαραίνει από το φορτίο των αμαρτιών, των λανθασμένων επιλογών, των ανομολόγητων σκέψεων και πράξεων.
Αυτό το βάρος δεν φαίνεται πάντα εξωτερικά, αλλά πολλές φορές κρύβεται μέσα μας, ανοίγει πληγές και γεμίζει σκοτάδι τα εσώψυχά μας. Ο άνθρωπος μπορεί να προσπαθήσει να βρει ανακούφιση σε ποικίλες χαρές ή απολαύσεις, όμως η αληθινή ανάπαυση δεν έρχεται αν δεν καθαρθεί ο εσωτερικός του κόσμος. Και αυτή η κάθαρση δίδεται μέσα από το μυστήριο της εξομολόγησης.
Να ζητάτε από τους ιερείς να σας διαβάζουν ευχές, όμως χρειάζεται κι εσείς να «υποστηρίζετε» τις ευχές αυτές, με την ζωή σας.
Η Εκκλησία δεν κάνει «μαγικά».
Οι ιερείς επικαλούνται την Χάρη του Θεού να έρθει στην ζωή κάθε πιστού δια των ευχών, όμως εάν ο άνθρωπος δεν ζει ενεργά την Μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας, μια ευχή δεν μπορεί να φέρει κάποιο αποτέλεσμα.
Χρειάζεται να καταλάβουμε ότι οι ευχές είναι συμπληρωματικές στην ήδη υπάρχουσα Μυστηριακή ζωή του πιστού και όχι αυτόνομες καταστάσεις.
Το ζητούμενο είναι να προσπαθούμε να ζούμε με τον Θεό στη ζωή μας. Και αυτό σημαίνει να προσπαθούμε να ακολουθούμε τις εντολές Του με υπακοή και ταπείνωση.
Αρχιμ. Θεοφίλου Λεμοντζή Δρ.Θ.
Ευλογημένοι μας Χριστιανοί,
Η σημερινή μεγάλη εορτή της Υψώσεως του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, δεν είναι απλώς μία ιστορική ανάμνηση της ανευρέσεως του Σταυρού από την αγία Ελένη τον 4ο αιώνα. Είναι μία ζωντανή υπενθύμιση της δυνάμεως που έχει ο Σταυρός του Χριστού να αλλάζει τον κόσμο και την ζωή μας. Ο Σταυρός είναι το κλειδί για να δούμε με διαφορετικό μάτι τα κοινωνικά προβλήματα, τις αδικίες και τους αγώνες της καθημερινότητας.
Η σημερινή εορτή μας καλεί όχι μόνο να προσκυνήσουμε τον Σταυρόν, αλλά και να σηκώσουμε τον δικό μας. Ο Σταυρός είναι σημείο νίκης και σωτηρίας, αλλά ταυτόχρονα υπενθύμιση ότι η πορεία προς την Ανάσταση περνά μέσα από τον πόνο, την δοκιμασία και την ταπείνωση.
